Korea

Geschiedenis

De mytische oorsprong van Korea begint in het jaar 2333 voor chr. toen Tan-gun, die geboren werd uit de door de hemelse god Hwan-ung bezwangerde beer, het eerste koninkrijk stichtte. Deze periode wordt aangeduidt met Ko (oude) Choson (land van de ochtendstilte). De eerste historisch verifiëerbare koninkrijken met een overkoepend gezag dateren echter van veel later, toen verschillende stammen zich unificeerden en er uiteindelijk drie bestuurscentra ontstonden.

In het noorden vormde zich de staat Koguryo (37 voor chr. tot 688 na chr.), gelegen Aan de Han rivier (stromend door het huidige Seoul) kreeg Paekche (18 voor chr. tot 660 na chr.) gestalte, terwijl in het zuiden Shilla (57 voor chr. 935 na chr.) ontstond. In de 7de eeuw slaagde Shilla erin om, in alliantie met troepen van de Chinese Tang dynastie, een deel van het schiereiland te veroveren. Ter zelfder tijd ontstond in het noordelijke gedeelte van Koguryo (nu centraal-zuid Mantsjoerije) een nieuw koninkrijk, Parhae, dat stand hield tot de 10de eeuw.

Onder het geunificeerde Shilla (668 tot 935) kwam voor het eerst een groot gedeelte van het schiereiland onder één bestuur. Na enkele grensconflicten te hebben gewonnen en te hebben afgerekend met de Chinese troepen, volgde er voor Shilla een periode van betrekkelijke stabiliteit. Boeddhistische kunst en architectuur ontwikkelden zich, de beoefening van wetenschappen zoals wiskunde, astronomie, medicijnen kwam tot bloei, en ook de Chinese klassieken en literaire geschriften werden intensief bestudeerd. Vlak voor haar val, in 935, was Shilla in een staat van extravagantie en chaos vervallen. Het hierdoor intern verzwakte Shilla kon zodoende niet voorkomen dat vervolgens een opstand van rebellerende facties aan het begin van de 10de eeuw leidde tot de val van de dynastie.

In 935 maakte Shilla plaats voor een nieuwe dynastie, de Koryo dynastie (918 tot 1392). Aan deze dynastie ontleent Korea zijn naam. Wederom kende het schiereiland gedurende een paar eeuwen een periode van vrede en stabiliteit. Het feodale stelsel werd vervangen door een absolute monarchie, het Boeddhisme ontwikkelde zich tot de nationale godsdienst, natuurlijke hulpbronnen werden geëxploiteerd, er werd handel gedreven met China en Japan, en adelijke zonen lieten zich in China (Sung dynastie) in de Chinese kunst en letteren onderrichten. Deze periode luidde dan ook de gouden eeuw voor de Koreaanse kunst in. Zo werd in 1234 de boekdrukkunst uitgevonden, waardoor het mogelijk werd om de gehele boeddhistische canon in drukvorm uit te brengen. Ook de vervaardiging van celadon (blauw-groen koreaans porselein) zou vanaf deze periode gaan floreren. In 1238 werd Koryo aangevallen door de Mongolen.

Na deze invasie volgde er een periode van interne conflicten en in 1392 werd de macht gegrepen door neo-confucianistische hervormers onder leiding van generaal Yi Songgye. Deze generaal stond daarmee aan de wieg van een nieuwe dynastie, de Choson dynastie (1392 tot 1910). Het Boeddhisme verloor haar dominante positie als nationale godsdienst en moest plaats maken voor de neo-confucianistische staatsleer. Een hervormd stelsel van staatsexamens droeg in aanzienlijke mate bij aan de sociale mobiliteit. Als gevolg hiervan ontstond er een samenleving waarin intellectuele activiteiten in aanzienlijk hoger aanzien kwamen te staan ten opzichte van commerciële- en ambachtelijke werkzaamheden.

Een van de machtshebbers van de Choson dynastie die in hoge mate heeft bijgedragen aan de verwezenlijking van het Koreaanse cultuurgoed is koning Sejong (1418 tot 1450). Noemenswaardige verdiensten die tijdens zijn regeerperiode werden gerealiseerd zijn de uitvinding van de zonnewijzer en het waterpas, de vervaardiging van astronomische kaarten, en de creatie van het koreaanse schrift, het Hangul of Hunmin chong-um (juiste klanken ter onderrichting van het volk), dat onder zijn patronage ontwikkeld werd.

In 1592 werd Korea opnieuw aangevallen, deze keer door Japan. Generaal Yi Sunshin (1445 tot 1598) zette een legendarisch maritiem defensief op waarbij hij gebruik maakte van zogenaamde schildpadboten die waren bekleed met metalen schilden. De oorlog duurde 6 jaar en zorgde voor een ernstige verzwakking van de Choson dynastie.

Vanaf de 17de eeuw ontstonden er verschillende bewegingen die politieke en culturele hervorming nastreefden en de noodzaak tot landbouwtechnische en industriële ontwikkelingen bepleitten. De ideëen hiervoor werden onder andere gevoed door de westerse invloeden die Korea inmiddels via China hadden bereikt, en die er vervolgens in zwang raakten als gevolg van de essentiële veranderingen die de koreaanse samenleving aan het ondergaan was. De handel ging een steeds grotere rol spelen waardoor er een stadseconomie ontstond. Dit resulteerde in een grotere sociale mobiliteit, maar zorgde er tevens voor dat de gevestigde verhoudingen ontwricht raakten. Ook in de artistieke en intellectuele uitingen werd de heersende moraal ondermijnd. Schrijvers zoals Ho Kyun (1569 tot 1618) en Pak Chiwon (1737 tot 1805), die beroemde werken schreven als "Hong Kildong" (vergelijkbaar met Robin Hood), en "Yangban" (elite-klasse), hekelden de gevestigde orde. Schilders zoals Kim Hongdo en Shin Yunbok verbeeldden het dagelijks leven van het gewone volk, en grote denkers bepleitten een rechtvaardigere positie voor het volk, kwamen op voor de boeren, en verwoordden hun idealen in een nieuwe leer, de Tonghak (Oosterse leer). Verscheidene boerenopstanden in 1812, 1862, en in 1894 gaven uiting aan deze nieuw verworven denkbeelden.

In de 19de eeuw kreeg Choson te maken met verschillende confrontaties met westerse grootmachten die de opening van het hermetisch gesloten Choson eisten. Daarnaast viel Choson tevens ten prooi aan de expansiedrang van Japan. Aan het einde van deze tumultueuze periode werd Choson ingelijfd door Japan en deze Japanse bezetting zou tot 1945 blijven voortduren. De exploitatie van Japan heeft Korea economisch en sociaal verarmd, maar versterkte daarentegen het nationalisme en patriotisme onder de Koreanen. Dit leidde bijvoorbeeld tot de 1 maart onanhankelijkheidsbeweging (1919) waarin duizenden Koreanen het leven lieten.

Nadat Japan zich in 1945 had overgegeven werd het Koreaanse schiereiland onder tijdelijk mandaat van de Sovjet Unie, de VS, Groot-Brittannië en China gesteld. In het gebied onder de 38ste breedtegraad werden verkiezingen uitgeroepen die de eerste president van de Koreanse Republiek, Yi Sungman, aan de macht bracht. In het noorden kwam Kim Ilsung aan het hoofd van de communistische staat, de DPRK, te staan. Op 25 Juni 1950 kwamen Noord- en Zuid Korea met elkaar in oorlog en deze eindigde in een wapenstilstand in 1953.